5. Eragile sozial eta komunitarioentzako esparru egonkorrak sortzea
Etxebizitza-eredu berrien erronkak denboran zehar mantenduko diren erantzunak behar ditu. Unean uneko proiektuek bidea ireki dezaketen arren, ez dira nahikoa, lankidetzako esparru egonkorrak sortzen ez badituzte. Era horretan, esperientzia isolatuetatik lankidetza publiko-komunitario instituzionalizatura igaro behar da, eta hori gai izango da operadore sozial eta komunitarioei segurtasuna, jarraitutasuna eta hazteko gaitasuna emateko.
Erronka nagusietako bat da lurzoru, eraikin edo proiektu bakoitzerako lizitazioetan, akordioetan edo irtenbide isolatuetan oinarritutako logika zatikatua gainditzea. Ekimen bakoitza zerotik hasten denean, gizarte-erakundeek zailtasun gehiago izaten dituzte planifikatzeko, profesionalizatzeko, kaudimen teknikoa sortzeko eta epe luzerako konpromisoei eusteko. Gainera, arriskua dago erakundeak elkarren artean lehiarazteko, haien indar nagusia, hain zuzen ere, laguntzea, ezagutza partekatzea eta orientazio komunitarioa eta ez espekulatiboa mantentzea izanda.
Esparru egonkorrak sortzeko, arau argiak, iraupen nahikoa eta ezagutzeko moduko prozedurak ezarri behar dira. Kontua ez da erakunde bakar batekin lankidetza ixtea, baizik eta ingurune ireki bat sortzea, kooperatibek, fundazioek, gizarte-erakundeek edo irizpide partekatuak betetzen dituzten irabazi-asmorik gabeko beste erakunde batzuek bertan sartzeko aukera izan dezaten. Irizpide horiek honako hauekin lotuta egon daitezke: bokazio soziala, espekulaziorik eza, itzulera komunitarioa, etengabeko eskuragarritasuna eta egoitza-proiektuei bermeekin eusteko gaitasuna.
Egonkortasunak, halaber, segurtasun juridikoa eta interes orokorraren babesa izan behar ditu. Azalera-eskubidea, zuzkidura-lurzoruen emakida edo eragile sozialen aitorpena bezalako figurek aukera ematen dute lurzoruaren titulartasun publikoa mantentzeko eta, aldi berean, epe luzerako erabilera sozialak aktibatzeko. Modu horretan, administrazioa ez da ondasun publikorik gabe geratzen, baizik eta lanean jartzen du baldintza argiekin, erabilera-betebeharrekin, segimendu publikoarekin eta berme nahikoekin, bizitegi-irtenbide batek bere funtzio soziala izan dezan hamarkadetan zehar.
Esparru horiek lankidetza antolatzeko aukera ematen dute, kontrol publikoa erlaxatu gabe. Gizarte-erakundeek proposamenak egin ahal izateaz gain, gaitasunak mobilizatu eta proiektuak gara ditzakete, baina zer egin daitekeen, zer baldintzarekin, zer sarbide-irizpiderekin, zer erantzukizunekin eta zer jarraipen-mekanismorekin zehazten duen esparru baten barruan. Konfiantzak ez du berme publikoa ordezkatzen; prozedura gardenak, konpromiso esplizituak eta alderdi guztientzat ulergarriak diren arauak erabiltzen ditu.
Sistemak irauteko, tresna ekonomiko egokiak ere behar ditu. Erantzun eskuragarriek finantzaketa jasankorra, errentagarritasun mugatuekin bateragarria dena eta denbora luzeak eskatzen dituzte. Horrez gain, esparru egonkorrek itzulera-mekanismoak izan ditzakete, sortutako soberakin edo irabazien zati batek proiektu berriak finantzatzen lagun dezan. Era horretan, lankidetzak ez dio kasu zehatz bati bakarrik erantzuten, eta bizitegi-ekosistema iraunkorragoa elikatzen hasten da.
Esparru horiek aurretiazko esperientzia batzuk kontuan hartuta eraiki ohi dira, esperientzia horiek ikasteko, bideragarritasuna erakusteko eta tresnak doitzeko aukera eman baitute. Beste behin, garrantzitsuena da ikaskuntza hori ez galtzea, eta horrekin hitzarmenak, laguntzak, irizpideak, prozedurak eta jarraipen-eredu partekatuak lantzea. Iraupena ez dago norberaren heroismoaren edo unean uneko aukeraren mende; izan ere, borondate politikoa, segurtasun juridikoa, erakundeen jarraitutasuna eta benetako baliabideak arau iraunkorren arabera partekatzeko erabakiak behar dira.
Erreferentzia praktiko eta inspiratzaileak
Gako honek Aurrekontuak eta baliabideak eta Irekiera-maila ezaugarriekin bat egiten du.
Hori indartu ahal izateko, kontuan izan behar da lankidetza-prozesuek iparrorratz partekatua behar dutela: formulazio erraza, larrialdiak, administrazio-mugak edo interes desberdinak agertzen direnean alde guztiek zer lehenetsi jakin dezaten.