Lankidetza publiko-komunitarioak etxebizitza-arloan eredu berriak eta bizitegi-baliabideak garatzen nola lagun dezakeen ikertzeko asmoa hartu genuenean, ez genuen pentsatu egungoa bezalako une batean txosten hau partekatuko genuenik. Etxebizitza eskuratzeko aukera eztabaida publikoaren erdigunean aurkitzen da, pertsona asko mobilizatu dira, eta egoera pertsonal oso zehatz eta mingarri batzuk erantzunak eskatzen dituen errealitate baten sinbolo izatera iritsi dira. Ez da erronka berria; bai, ordea, gaur egun intentsitate bereziarekin adierazten dena. Konplexua da tartean hainbat eragile, interes, behar eta ikuspegi daudelako.
Bherrian, elkarrizketa honetan lagundu nahi dugu, dauden erantzunak osa ditzaketen ekimen eta estrategiei erreparatuta. Lankidetza-modu biziagoak aztertzen dituzten esperientziak, herritarren, administrazio publikoen eta agente pribatuen artean partekatutako gobernantza dutenak. Kontua ez da arazo konplexu bati irtenbide bakar bat aurkitzea, baizik eta baliabideak, gaitasunak eta erantzukizunak konektatzen jarraitzea, lankidetza publiko-komunitariotik eman daitezkeen erantzunen sarea zabaltze aldera.
Ideia hori aintzat hartuta, “Lankidetza publiko-komunitarioa: etxebizitza-arloko eredu berriak” txostena egin dugu; hau da, bizitzeko beste modu batzuk probatzen ari diren beste pertsona eta proiektu batzuekin batera ehundu dugun lana. Usurbilgo Txirikorda proiektua bisitatu dugu, eta elkarrizketak abian jarri ditugu benetako praktikei forma ematen ari diren pertsonekin. Halaber, NASUVINSAko zuzendari kudeatzailea den Javier Buronekin prestakuntza-gunea partekatu dugu, eta “etxebizitzan aditu” gisa duen hamarkadetako esperientziaren berri eman digu. Horrez gain, Etxebizitza Kooperatiboaren Sareko (REAS) eta Koobizitzako Ruben Mendezekin egon gara, eta eredu kooperatiboetara eta baliabide praktikoetara hurbildu gaitu, administrazioek horietan aurrera egin ahal izan dezaten.
Lehen ondorioa argia da: etxebizitza premiari ezin zaio aurre egin soilik bizileku-baliabide berriak sortuta. Pertsonen bizitza ez da administrazio-eskumenen arabera antolatzen. Garraztasun handiz ikusi dugu aste hauetan: 87 urterekin etxea galtzea ez da soilik etxebizitza-arazoa, zaintza-, sustraitze- eta bakardade-arazoa ere bai baita. Etxe egonkor bat eskuratzeko aukerak aurrean ditu gazteria, zahartzea, nahi ez den bakardadea, zaintzak, lurralde-kohesioa eta auzo bateko kidea izatea. Hori dela-eta, erantzun eraldatzaileenak ez dira bizitoki bat eskaintzera mugatzen. Aitzitik, bizikidetza autonomoagoa, erantzukideagoa eta sustraituagoa izateko baldintzak eraikitzen dituzte.
Hori posible izan dadin, Administrazioak erregulatu, diruz lagundu edo baimendu baino gehiago egin behar du. Ondasun komunaren gaineko berme publikoari uko egin gabe, gaitasunak egokitzeko zeregina ere bere gain har dezake. Beraz, lurzorua, finantzaketa, esparru juridikoa eta ezagutza teknikoa konektatu behar dira kooperatiba, fundazio, gizarte-erakunde eta toki-komunitateen energia sozialarekin, hurbiltasunarekin eta jakintza kokatuarekin.
Bide horretan, konfiantzak gehigarri emozionala izateari uzten dio, azpiegitura publiko bilakatzeko. Alderdi bakoitzaren beldurrak aipatuz, hasieratik talde juridikoak eta teknikoak sartuz eta lotura hautsi gabe desadostasunak zeharkatzea ahalbidetzen duten topaketa-errutinei eutsiz lantzen da.
Proiektu pilotuak funtsezko beste pieza bat dira, betiere sistema-bokazioarekin sortzen badira; hau da, gaitasunak, ikaskuntzak eta erremintak instalatuta utzi behar dituzte, hurrengo esperientzia hutsetik has ez dadin. Ikasitakoa ez galtzeko, esparru egonkorrak behar dira; hala nola, iraupen luzeko hitzarmenak, azalera-eskubidea edo itzultzeko funtsak. Esparru horiek segurtasuna ematen diete eragile sozialei, publikoa dena lurzoruaz edota funtzio sozialaz gabetu gabe.
Azkenik, txostenean, giltzak entregatu ondoren gertatzen dena lantzen da. Proiektu bakoitzera egokitutako gobernantza-moduak, zaintzen errekonozimendua, zeregin komunak eta auzoarekiko loturak aztertu ditugu, guztion bizitzari eusten diotenak. Bizitoki-erantzun batek ez luke irla bat izan behar, inguratzen duen komunitate-bilbearen zati bat baizik.
Zazpi gako horietako bakoitzarekin batera, proiektuari berari aplikatzeko galderak eta erreferentzia praktiko eta inspiratzaileak daude, Bizihabi edo Bizigunetik hasi eta Bartzelonako ESAL Hitzarmenera edo Herbehereetako Humanitas eredura bitarte. Gainera, azken urte hauetan Bherrian landu ditugun lankidetza publiko-komunitarioko ezaugarriekin lotuta daude guztiak.
Ezagutza horrek zirkulatzea eta hori erabiltzea eta eraldatzea nahi dugu. Hori dela-eta, oraingoan txostena ez da PDF formatuan bakarrik iritsiko. Web bertsio nabigagarri bat ere prestatu dugu, edukietan askatasunez ibiltzeko: gako batetik bestera jauzi egitea, erreferentzia zehatz batean gelditzea edo proiektu bakoitzarekin gehien entzuten diren galderetara itzultzea.
Eta beste urrats bat eman dugu. Txosten osoa JSON formatuan ere deskarga daiteke; hots, formatu egituratua, edukiak elkarrizketetan sartzeko aukera ematen duena adimen artifizialeko tresnen bidez. Horrela, edonork hitz egin dezake txostenarekin, bere errealitatetik galderak egin diezazkiokete, lurraldearekin alderatu edo erantzun berriak pentsatzeko abiapuntu gisa erabil dezakete. Txostena lizentzia irekiarekin argitaratu da, eta ezagutza bizi bihurtu da, bakoitzak bere egiteko eta elkarrekin eraikitzen jarraitu ahal izateko.
Urgentzia benetakoa da, eta erantzun azkarrak eskatzen ditu. Baina presa ezin da aitzakia izan elkarrekin eraikitzeari uzteko. Beharbada, gakoa ez da bakarrik zenbat etxebizitza falta diren jakitea, baizik eta zein baldintzatan posible egiten duten pertsona, familia edo komunitate batek bere bizitzari lurralde batean eutsi ahal izatea. Zerbait berria aktibatzeko ez da zerotik asmatu behar; dagoena egokitzeko ausardia izan behar da.
Eskerrik asko Javier Buroni, Txirikordari, Ruben Mendezi eta Bherriako espazioetan txosten honi forma ematen dion jakintza partekatu duten guztiei.
DESKARGATU TXOSTENA JSON FORMATUAN EDO WEB BERTSIOAN KONTSULTATU!